Trafik işaretleriTayland

Trafik kurallarını açık açıklamalar ve görsel örneklerle anlatan resimli kitabımızla basit ve ilgi çekici biçimde öğrenin.


76. Start-stop sistemi

Bir start-stop sistemi, araç durduğunda motoru otomatik olarak kapatan ve sürücü yeniden hareket etmeye hazır olduğunda motoru tekrar çalıştıran araç sistemidir. Gereksiz motor rölantisini azaltmak amacıyla içten yanmalı motorlu araçlarda yaygın olarak kullanılır.

Sistem normalde araç trafikte durduğunda olduğu gibi belirli koşullar karşılandığında otomatik çalışır. Sistemin çalışması, sürücünün aracı güvenli şekilde kontrol etme ve geçerli trafik kurallarına uyma sorumluluğunun yerini almaz.

77. Manuel şanzıman

Bir manuel şanzıman, sürücünün vitesleri genellikle bir vites kolu ve debriyaj pedalı kullanarak elle seçtiği araç şanzımanıdır. Sürücü kalkış, duruş veya vites değiştirme sırasında motorun şanzımanla bağlantısını kesmek ve yeniden kurmak için debriyajı kullanır.

Manuel araç kullanmak, sürücünün debriyajı, gaz pedalını ve vites seçimini uyumlu şekilde kullanmasını gerektirir. Otomatik şanzımana kıyasla vites değişimleri araç tarafından otomatik yapılmak yerine doğrudan sürücü tarafından kontrol edilir.

78. Otomatik şanzıman

Bir otomatik şanzıman, sürücünün geleneksel bir debriyaj pedalı kullanmasını ve her vitesi elle seçmesini gerektirmeden vitesleri otomatik değiştiren araç şanzımanıdır. Tasarıma bağlı olarak sürücü normalde park, geri, boş ve sürüş gibi konumları seçer ve şanzıman vites değişimlerini yönetir.

Otomatik şanzıman, debriyaj pedalı ile manuel vites değişimlerini koordine etme ihtiyacını ortadan kaldırarak sürüşü kolaylaştırabilir. Otomatik şanzımanlar geleneksel otomatikler, sürekli değişken şanzımanlar ve çift kavramalı sistemler gibi farklı teknolojileri kapsar.

79. Gaz kontrolü

Bir gaz kontrolü, motor veya elektrik motorunun ürettiği gücü düzenlemek için kullanılan kontroldür. Çoğu otomobil ve kamyonda sürücü bunu gaz pedalı üzerinden kontrol ederken motosikletlerde genellikle gidondaki döner gaz kolu kullanılır.

Gaz kontrolünü artırmak genellikle hızlanma için mevcut gücü artırır, azaltmak ise tekerleklere iletilen gücü düşürür. Kesin sistem içten yanmalı, hibrit ve elektrikli araçlar arasında farklılık gösterir.

Gaz kontrolü

80. Devir göstergesi

Bir devir göstergesi, motorun dönme hızını gösteren ve genellikle dakikadaki devir sayısı (RPM) cinsinden ölçülen göstergedir. Genellikle aracın gösterge panelinde hız göstergesinin yakınında bulunur.

Devir göstergesi sürücünün motorun ne kadar hızlı döndüğünü anlamasına yardımcı olur ve manuel şanzımanlı araçlarda uygun vites seçimine yardımcı olabilir. Aracın yol hızını değil motor devrini ölçer.

81. Direksiyon

Bir direksiyon, sürücünün aracın yönünü değiştirmek için kullandığı ana kontroldür. Direksiyonu çevirmek, yönlendirilen tekerleklerin açısını değiştiren ve aracı istenen güzergâha yönelten direksiyon sistemini çalıştırır.

Sürücü direksiyonu yumuşak şekilde kullanmalı ve aracın tam kontrolünü korumalıdır. Modern direksiyon sistemlerinde hidrolik veya elektrikli destek, elektronik kontroller ve ses sistemi, hız sabitleyici veya sürücü bilgileri gibi işlevlere ait düğmeler bulunabilir.

Direksiyon

82. Direksiyon destek sistemi

Direksiyon destek sistemi, aracın tekerleklerini çevirirken sürücüye yardımcı olan ve direksiyonda gereken fiziksel kuvveti azaltan sistemdir. Destek hidrolik, elektrikli veya bu sistemlerin birleşimiyle sağlanabilir.

Direksiyon destek sistemi araçların özellikle düşük hızlarda ve park sırasında daha kolay manevra yapmasını sağlar. Direksiyonun daha yüksek hızlarda dengeli ve hassas kalması için destek miktarı araç hızına göre değişebilir.

Direksiyon destek sistemi

83. Çevreyi tarama

Çevreyi tarama, tehlikeleri ve değişen trafik durumlarını olabildiğince erken belirlemek için ilerideki yolu, aynaları, yan alanları ve çevredeki trafiği sürekli gözlemleme sürüş tekniğidir. Etkili tarama, tek bir noktaya odaklanmak yerine dikkati trafik ortamının farklı bölümleri arasında düzenli olarak hareket ettirmeyi gerektirir.

Sürücüler ileriye yeterince uzağa bakmalı, aynaları düzenli kontrol etmeli ve ilgili yan alanlar ile kör noktaları gözlemlemelidir; özellikle hız, yön veya yol konumu değiştirmeden önce.

Çevreyi tarama

84. Ayna

Bir ayna, sürücünün uzun süre ilerideki yoldan gözünü ayırmadan aracın arkasındaki ve yanındaki trafiği gözlemlemesini sağlayan araç donanımıdır. Araçlarda genellikle iç dikiz aynası ve bir veya daha fazla dış yan ayna kullanılır.

Aynalar sürücülerin yön değiştirme, şerit değiştirme, sollama, trafiğe katılma veya yavaşlama öncesinde çevredeki trafiği izlemesine yardımcı olur. Aynalar aracın çevresindeki her alanı göstermediğinden, sürücüler manevra öncesinde gerektiğinde kör noktaları doğrudan bakarak kontrol etmelidir.

85. Yakıt

Yakıt, bir aracın motorunu çalıştırmak için kullanılan enerji kaynağıdır. Yaygın araç yakıtları arasında benzin, dizel, LPG, CNG ve alternatif yakıtlar bulunur. Elektrikli araçlar geleneksel sıvı veya gaz yakıt yerine elektrik kullanır.

Sürücüler her zaman araçlarıyla uyumlu yakıt kullanmalıdır. Yanlış yakıt kullanmak motora veya yakıt sistemine zarar verebilir; ekonomik sürüş ve doğru araç bakımı ise yakıt tüketimini azaltabilir.

Yakıt

86. Yakıt göstergesi

Bir yakıt göstergesi, aracın yakıt deposunda yaklaşık ne kadar yakıt kaldığını gösteren gösterge paneli aracıdır. Genellikle boştan doluya uzanan bir ölçek gösterir ve düşük yakıt uyarı ışığı da içerebilir.

Gösterim bir tahmindir ve araç eğimdeyken, hızlanırken, fren yaparken veya viraj alırken biraz değişebilir. Sürücüler depo tamamen boşalmadan yakıt almalıdır.

Yakıt göstergesi

87. Benzin

Benzin, diğer adıyla gasoline, kıvılcım ateşlemeli motorlarda yaygın olarak kullanılan sıvı yakıttır. Esas olarak petrolden üretilir ve etanol gibi yenilenebilir bileşenler içerebilir.

Farklı benzin türleri oktan değeri ve etanol içeriğine göre tanımlanır. Sürücüler her zaman araç üreticisinin önerdiği özellikleri karşılayan yakıtı kullanmalıdır.

Benzin

88. Dizel

Dizel, sıkıştırma ateşlemeli motorlarda kullanılan sıvı yakıttır. Benzinli motorlardan farklı olarak dizel motorlar yakıtı bujiyle değil havanın sıkıştırılmasıyla oluşan ısı sayesinde ateşler.

Dizel yakıtlar biyodizel gibi yenilenebilir bileşenler içerebilir. Uygun olmayan yakıt motora veya yakıt sistemine zarar verebileceğinden sürücüler her zaman araç üreticisinin onayladığı dizel türünü kullanmalıdır.

Dizel

89. Dizel egzoz sıvısı

Dizel egzoz sıvısı (DEF), seçici katalitik indirgeme (SCR) sistemine sahip birçok modern dizel araçta zararlı azot oksit (NOx) emisyonlarını azaltmak için kullanılan sıvıdır. Avrupa’da yaygın olarak AdBlue ticari adıyla bilinir.

DEF dizel yakıt değildir ve ayrı bir depoda tutulur. Yüksek saflıkta üre ve sudan oluşan bir çözeltidir ve egzoz sistemine enjekte edilerek azot oksitlerin daha az zararlı maddelere dönüştürülmesine yardımcı olur.

Dizel egzoz sıvısı

90. Araç sigortası

Araç sigortası, motorlu bir araca sahip olma veya onu kullanmayla ilişkili risklere karşı mali korumadır. Poliçeye bağlı olarak başkalarına verilen yaralanma veya hasar sorumluluğunu ve sigortalı aracın hasarını, çalınmasını veya diğer kayıplarını kapsayabilir.

Kanunen gerekli asgari sigorta ülkeye göre değişir. Sürücüler çoğu zaman zorunlu asgarinin ötesinde çarpışma, kapsamlı, hırsızlık, yangın veya yol yardımı gibi ek teminatlar satın alabilir.

Araç sigortası

91. İlk yardım çantası

Bir ilk yardım çantası, yaralanma veya kaza sonrasında derhâl temel bakım sağlamak amacıyla kullanılan tıbbi malzeme koleksiyonudur. Araç ilk yardım çantasında genellikle steril pansuman malzemeleri, bandajlar, yara bantları ve diğer temel yara bakım malzemeleri bulunur.

Bazı ülkeler belirli araçların ilk yardım çantası taşımasını zorunlu tutarken bazılarında yalnızca tavsiye edilir. Çanta gerektiğinde kolay ulaşılabilecek yerde saklanmalı ve gerekli malzemelerin eksiksiz ve kullanılabilir kalması için içeriği düzenli olarak kontrol edilmelidir.

İlk yardım çantası

92. Yangın söndürücü

Bir yangın söndürücü, küçük bir yangını kontrol etmek veya söndürmek için kullanılan taşınabilir güvenlik cihazıdır. Araç yangın söndürücüleri, türüne bağlı olarak malzeme, yakıt, elektrik ekipmanı veya diğer araç parçalarını içeren yangınlara uygun olabilir.

Bazı ülkeler belirli araçların yangın söndürücü taşımasını zorunlu tutarken bazılarında yalnızca tavsiye edilir. Yangın söndürücü güvenli şekilde sabitlenmiş, kolay erişilebilir, araç kullanımına uygun ve çalışır durumda tutulmalıdır.

Yangın söndürücü

93. Yüksek görünürlüklü giysi

Yüksek görünürlüklü giysi, kişinin diğer yol kullanıcıları tarafından daha kolay görülmesini sağlamak üzere tasarlanmış giysidir. Genellikle parlak floresan malzeme ile araç farlarının ışığını yansıtan retroreflektif şeritleri birleştirir.

Yüksek görünürlüklü giysi, özellikle sürücü veya yolcunun arıza ya da acil durum sonrasında araçtan çıkması gerektiğinde yararlıdır. Gereklilikler ülkeye göre değişir; bu nedenle sürücüler reflektif güvenlik yeleğinin taşınmasının veya giyilmesinin zorunlu olup olmadığını kontrol etmelidir.

Yüksek görünürlüklü giysi

94. İlk yardım

İlk yardım, yaralanan veya aniden hastalanan kişiye profesyonel tıbbi yardım gelmeden önce verilen acil yardımdır. Amacı yaşamı korumak, durumun kötüleşmesini önlemek ve iyileşmeyi desteklemektir.

Bir trafik kazasında ilk yardım, olay yerinin güvenli olduğundan emin olmak, yaralının durumunu değerlendirmek ve gerektiğinde acil hizmetlerle iletişime geçmekle başlar. Yardım, yardımcı kişinin güvenli şekilde yapmayı bildiği işlemlerle sınırlı olmalıdır.

İlk yardım

95. Basamaklı beton bariyer

Bir basamaklı beton bariyer, basamaklı veya eğimli yüzey profiline sahip beton araç tutma bariyeridir. Yoldan çıkan araçları tutmak ve yeniden yönlendirmek, karşıt trafiğe girmelerini veya tehlikeli yol kenarı engellerine ulaşmalarını azaltmak amacıyla yollar boyunca veya orta refüjlerde kullanılır.

Basamaklı beton bariyerler yerinde dökülebilir veya birbirine bağlı prefabrik bölümlerden yapılabilir. Tutma seviyeleri, darbe davranışları ve izin verilen hareketleri belirli bariyer sistemine ve kurulumuna bağlıdır.

Basamaklı beton bariyer

96. Bariyerler

Bariyerler, trafiği engellemek, kısıtlamak, yönlendirmek veya ayırmak için kullanılan fiziksel cihazlardır. Yol kullanıcılarını koruyabilir, yol veya şeritleri kapatabilir, erişimi kontrol edebilir, karşıt trafiği ayırabilir veya insanları ve çalışma alanlarını hareketli araçlardan koruyabilir.

Yol bariyerleri kalıcı veya geçici olabilir ve kapılar, kollu bariyerler, beton bariyerler, hareketli bariyerler ve diğer tutma veya kapatma sistemlerini içerebilir. Sürücüler bariyerlere uymalı ve bir yolun veya alanın kapalı olduğunu gösterdiklerinde bariyerleri geçmemelidir.

Bariyerler

97. Araç ışıkları

Araç ışıkları, sürücünün görmesine, aracın görünür olmasına ve diğer yol kullanıcılarına niyet bildirmesine yardımcı olmak için araca takılan aydınlatma ve sinyal cihazlarıdır. Kısa ve uzun farlar, konum lambaları, gündüz sürüş lambaları, arka lambalar, fren lambaları, yön göstergeleri, geri vites lambaları, sis lambaları ve dörtlü ikaz lambalarını kapsar.

Sürücüler görüş, hava ve trafik koşullarına uygun ışıkları kullanmalıdır. Işıklar temiz ve çalışır durumda tutulmalı ve diğer yol kullanıcılarının gözünü kamaştırabilecek ışıklar yalnızca izin verildiğinde kullanılmalıdır.

98. Sokak aydınlatması

Sokak aydınlatması, karanlıkta yolları, kavşakları, geçitleri, yaya yollarını ve diğer kamusal trafik alanlarını aydınlatmak için kullanılan sabit aydınlatma tesisleridir. Taşıt yolunun, yol kullanıcılarının ve olası tehlikelerin görünürlüğünü artırır.

Sokak aydınlatması, sürücünün gerekli araç ışıklarını kullanma veya hızını görüşe göre ayarlama sorumluluğunun yerini almaz. Aydınlatma seviyeleri yollar arasında önemli ölçüde değişebilir ve bazı yollar yalnızca kısmen aydınlatılmış veya tamamen karanlık olabilir.

Sokak aydınlatması

99. Kısa far

Kısa far, aracın farlarının kısa huzme ayarıdır. İlerideki yolu aydınlatırken ışığı aşağı yönlendirerek sürücülerin ve diğer yol kullanıcılarının gözünü kamaştırma ihtimalini azaltır.

Kısa farlar normalde gece, görüşün kötü olduğu durumlarda ve uzun farın başka bir yol kullanıcısının gözünü kamaştırabileceği her durumda kullanılır. Uzun fara göre daha az aydınlatma sağlar ancak yakınlarda başka trafik varken normal sürüş için uygundur.

Kısa far

100. Uzun far

Uzun far, yolu ileride uzun mesafeye kadar aydınlatmak için tasarlanmış far ayarıdır. Kısa fardan daha güçlü ve daha uzağa ulaşan aydınlatma sağlar ancak yanlış kullanılırsa diğer yol kullanıcılarının gözünü kamaştırabilir.

Uzun far esas olarak gözünü kamaştırabileceği yakın trafik bulunmayan karanlık yollarda yararlıdır. Sürücüler trafik koşulları veya ulusal kurallar gerektirdiğinde kısa fara geçmelidir.

Uzun far