Trafik işaretleriÇin

Trafik kurallarını açık açıklamalar ve görsel örneklerle anlatan resimli kitabımızla basit ve ilgi çekici biçimde öğrenin.


176. Bagaj

Bir bagaj, otomobilde valiz, alet, alışveriş ve diğer yükleri taşımak için kullanılan kapalı depolama alanıdır. Genellikle aracın arkasında bulunur, ancak bazı araçlarda ön tarafta da depolama bölmesi vardır.

Bagajda taşınan eşyalar frenleme, hızlanma veya viraj alma sırasında tehlikeli şekilde kaymayacak biçimde yerleştirilmelidir. Ağır eşyalar dikkatle yerleştirilmeli ve aracın izin verilen yük ve dingil sınırları aşılmamalıdır.

Bagaj

177. Tavan bagajı

Bir tavan bagajı, aracın tavanına takılan yük taşıma sistemidir. Araç içinde kolayca taşınamayan bagaj, bisiklet, kayak, sörf tahtası veya tavan kutusu gibi eşyaları taşımak için kullanılabilir.

Tavan bagajı ve üzerindeki yük güvenli şekilde sabitlenmeli ve araç üreticisinin izin verdiği tavan yükü sınırı içinde kalmalıdır. Tavan yükleri aracın ağırlık merkezini yükseltir ve yol tutuşunu, dengeyi, yakıt tüketimini ve toplam araç yüksekliğini etkileyebilir.

178. Ön cam

Bir ön cam, sürücünün ilerideki yolu gördüğü aracın şeffaf ön penceresidir. Ayrıca yolcuları rüzgâr, yağmur, döküntü ve diğer dış etkenlerden korumaya yardımcı olur.

Ön cam sürücüye açık ve yeterince bozulmamış bir görüş sağlamalıdır. Çatlaklar, taş izleri, kir, çıkartmalar veya diğer nesneler özellikle sileceklerin süpürdüğü alanda bulunuyorsa görüşü azaltabilir.

179. Acil durum çekici

Bir acil durum çekici, acil durumda normal kapılar veya çıkışlar kullanılamadığında belirli araç camlarını kırmak için tasarlanmış güvenlik aracıdır. Genellikle otobüslerde, yolcu otobüslerinde ve diğer yolcu araçlarında acil çıkış olarak belirlenmiş camların yakınında bulunur.

Acil durum çekici yalnızca normal çıkışlardan tahliye mümkün değilse veya güvenli değilse kullanılmalıdır. Araç erişilebilir durumda kalmalı ve acil durum camı için sağlanmışsa araçta gösterilen talimatlara göre kullanılmalıdır.

Acil durum çekici

180. Araç aküsü

Bir araç aküsü, aracın elektrik sistemine güç sağlayan elektrik enerjisi depolama cihazıdır. Geleneksel benzinli ve dizel otomobillerde 12 voltluk marş aküsü motoru çalıştırmak için gereken yüksek akımı sağlar ve motor veya şarj sistemi yeterli güç üretmediğinde elektrikli ekipmanı besler.

Araç aküleri yaş ve kullanımla birlikte yavaş yavaş şarj ve kapasite kaybeder. Zayıf akü yavaş veya başarısız çalıştırmaya, elektrik sorunlarına veya uyarı mesajlarına neden olabilir ve yeni akünün özellikleri araca uygun olmalıdır.

181. Çekiş bataryası

Bir çekiş bataryası, elektrikli veya hibrit aracın hareket ettirilmesinde kullanılan elektrik enerjisini depolayan şarj edilebilir bataryadır. Bir veya daha fazla elektrikli çekiş motoruna güç sağlar ve normalde aracın geleneksel 12 voltluk marş aküsünden çok daha büyük ve güçlüdür.

Çekiş bataryası kapasitesi genellikle kilovat-saat (kWh) cinsinden ifade edilir ve elektrikli aracın menzilini önemli ölçüde etkiler. Performansı ve kullanılabilir kapasitesi yaş, şarj döngüleri, sıcaklık ve kullanımla zamanla azalabilir.

Çekiş bataryası

182. Süspansiyon

Süspansiyon, aracın tekerlek ve dingillerini gövde veya şasiye bağlayan sistemdir. Tekerleklerin hareket etmesine izin verirken aracın dengeli ve konforlu kalmasına yardımcı olan yaylar, amortisörler, kontrol kolları, mafsallar ve bağlantılar gibi parçaları içerir.

Süspansiyon lastiklerin yolla temasını korumaya yardımcı olur, darbeleri emer ve direksiyon, frenleme ve araç dengesine katkı sağlar. Aşınmış veya hasarlı süspansiyon parçaları yol tutuşunu azaltabilir ve düzensiz lastik aşınmasını artırabilir.

Süspansiyon

183. Amortisör

Bir amortisör, aracın yay ve tekerlek hareketlerini kontrol eden süspansiyon parçasıdır. Darbelerden sonra aşırı salınımı azaltır ve lastiklerin yolla tutarlı temasını korumaya yardımcı olur.

Aşınmış veya hasarlı amortisörler araç dengesini azaltabilir, gövde hareketini artırabilir ve direksiyon ile fren davranışını olumsuz etkileyebilir. Araç aşırı zıplıyorsa, kötü yol tutuyorsa veya sıvı sızıntısı belirtileri varsa kontrol edilmelidir.

Amortisör

184. Yay

Bir yay, aracın ağırlığını taşıyan ve tekerleklerin tümsekler ile bozuk yol yüzeyleri üzerinde dikey hareket etmesini sağlayan süspansiyon parçasıdır. Yaygın türler arasında helezon yaylar, yaprak yaylar, burulma çubukları ve hava yayları bulunur.

Yaylar süspansiyon hareket ederken enerjiyi emer ve depolar, amortisörler ise bu hareketi kontrol eder. Hasarlı veya kırık yay aracın yüksekliğini, yol tutuşunu ve dengesini değiştirebilir ve kısa sürede onarılmalıdır.

Yay

185. Egzoz

Bir egzoz sistemi, yanma gazlarını aracın motorundan uzaklaştırır ve aracın arkasından veya altından güvenli şekilde dışarı verir. Egzoz sistemi borular, susturucular, katalitik konvertörler, partikül filtreleri ve diğer emisyon kontrol parçalarını içerebilir.

Hasarlı veya sızdıran egzoz gürültüyü artırabilir, zararlı gazların istenmeyen yerlerden çıkmasına neden olabilir ve aracın emisyon kontrol sistemini etkileyebilir. Bu nedenle egzoz parçaları güvenli şekilde bağlı ve iyi durumda tutulmalıdır.

Egzoz

186. Egzoz gazı

Egzoz gazı, içten yanmalı motor tarafından üretilen ve aracın egzoz sistemi aracılığıyla dışarı atılan gaz ve parçacık karışımıdır. Karbon dioksit ve su buharı gibi yanma ürünlerini içerir ve karbon monoksit, azot oksitler, hidrokarbonlar ve partikül madde gibi kirleticileri de içerebilir.

Modern araçlar zararlı egzoz emisyonlarını azaltmak için katalitik konvertör ve partikül filtresi gibi emisyon kontrol sistemleri kullanır. Egzoz gazının miktarı ve bileşimi yakıt, motor tasarımı, çalışma koşulları ve emisyon kontrol sisteminin durumu gibi etkenlere bağlıdır.

Egzoz gazı

187. Kurum

Kurum, eksik yanma sonucu oluşan koyu renkli, karbon açısından zengin bir partikül madde türüdür. Karayolu araçlarında esas olarak dizel motor egzozuyla ilişkilidir ve hava kirliliğine katkıda bulunabilen çok küçük parçacıklardan oluşur.

Modern dizel araçlar bu malzemenin büyük bölümünü egzozdan çıkmadan önce tutmak için partikül filtreleri kullanır. Aşırı kurum emisyonu yanma, motor veya emisyon kontrol sisteminde sorun olduğunu gösterebilir.

Kurum

188. Katalitik konvertör

Bir katalitik konvertör, aracın egzoz sistemine takılan emisyon kontrol cihazıdır. Egzoz gazları atmosfere salınmadan önce zararlı egzoz kirleticilerini daha az zararlı maddelere dönüştürmek için kimyasal tepkimeler kullanır.

Motor ve sisteme bağlı olarak katalitik konvertör karbon monoksit, yanmamış hidrokarbonlar ve azot oksitler gibi kirleticileri azaltabilir. Etkili çalışmak için uygun çalışma sıcaklığına ulaşmalı ve kirlenme, aşırı ısınma veya motor arızaları nedeniyle zarar görebilir.

Katalitik konvertör

189. Motor

Bir motor, motorlu aracı hareket ettirmek için gereken gücü üreten makinedir. Geleneksel araçlarda içten yanmalı motor benzin veya dizel gibi yakıtları yakarken elektrikli araçlarda içten yanmalı motor yerine bir veya daha fazla elektrik motoru kullanılır.

Motor, enerjiyi mekanik güce dönüştürmek için birlikte çalışan birçok parçadan oluşur. Doğru yağlama, soğutma, bakım ve emisyon kontrolü güvenilir çalışma ve araç güvenliği için önemlidir.

Motor

190. Benzinli motor

Bir benzinli motor, hava ve benzin karışımını ateşlemek için normalde buji kullanan içten yanmalı motordur. Bu nedenle kıvılcım ateşlemeli veya pozitif ateşlemeli motor olarak da bilinir.

Benzinli motorlar yanma sonucu açığa çıkan enerjiyi aracı hareket ettiren mekanik güce dönüştürür. Modern benzinli motorlar verimliliği artırmak ve zararlı egzoz emisyonlarını azaltmak için elektronik motor yönetimi ve katalitik konvertör gibi emisyon kontrol sistemleri kullanır.

Benzinli motor

191. Dizel motor

Bir dizel motor, yakıtı normalde buji kullanmak yerine yüksek oranda sıkıştırılmış havanın oluşturduğu ısıyla ateşleyen içten yanmalı motordur. Bu nedenle sıkıştırma ateşlemeli motor olarak da bilinir.

Dizel motorlar düşük devirde güçlü tork ve verimli yakıt kullanımı sağlayabildiği için binek otomobillerde, kamyonlarda, otobüslerde ve makinelerde yaygın olarak kullanılır. Modern dizel motorlar zararlı egzoz emisyonlarını azaltmak için partikül filtreleri ve seçici katalitik indirgeme gibi emisyon kontrol sistemleri kullanır.

Dizel motor

192. Elektrik motoru

Bir elektrik motoru, elektrik enerjisini mekanik güce dönüştüren makinedir. Elektrikli veya hibrit araçta bir veya daha fazla elektrik motoru tekerlekleri hareket ettirmek için gereken torku sağlayabilir.

Elektrik motorları çok düşük hızlardan itibaren tork üretebilir ve benzinli veya dizel motorlardaki yanma işlemi olmadan çalışır. Rejeneratif frenleme sırasında bazı elektrik motorları jeneratör olarak da çalışabilir ve aracın hareket enerjisinin bir bölümünü yeniden elektrik enerjisine dönüştürebilir.

Elektrik motoru

193. Triger kayışı

Bir triger kayışı, içten yanmalı motorda krank mili ile eksantrik milinin dönüşünü senkronize ederek motor supaplarının piston hareketine göre doğru zamanda açılıp kapanmasını sağlayan dişli kayıştır.

Triger kayışı aşınan bir parçadır ve araç üreticisinin bakım programına göre değiştirilmelidir. Aşırı aşınır veya koparsa motor aniden durabilir ve birçok motor tasarımında ciddi iç motor hasarı meydana gelebilir.

Triger kayışı

194. Kızdırma bujisi

Bir kızdırma bujisi, dizel motorlarda soğuk çalıştırma sırasında yakıtın tutuşmasına yardımcı olmak için kullanılan elektrikli ısıtma elemanıdır. Yanma odasını ısıtarak sıkıştırılmış havanın güvenilir yanma için uygun koşullara ulaşmasına yardımcı olur.

Modern kızdırma bujileri motor çalıştıktan sonra da kısa süre çalışmaya devam ederek yanmayı iyileştirebilir, soğuk çalıştırma emisyonlarını azaltabilir ve motorun ısınırken düzgün çalışmasına yardımcı olabilir.

Kızdırma bujisi

195. Silindir

Bir silindir, pistonlu içten yanmalı motorda pistonun yukarı ve aşağı hareket ettiği odadır. Hava veya hava-yakıt karışımı silindir içinde sıkıştırılır ve yanma, pistonu iten ve mekanik güç üretmeye yardımcı olan basınç oluşturur.

Çoğu otomobil motorunda sıralı, V tipi veya yatay karşılıklı gibi düzenlerde birden fazla silindir bulunur. Tüm silindirlerin toplam süpürme hacmine motor hacmi veya silindir hacmi denir.

Silindir

196. Motor yağı

Motor yağı, içten yanmalı motor içinde hareketli parçalar arasındaki sürtünme ve aşınmayı azaltmak için kullanılan yağlayıcıdır. Ayrıca ısının uzaklaştırılmasına, iç yüzeylerin temiz tutulmasına ve parçaların korozyona karşı korunmasına yardımcı olur.

Yağ seviyesi ve durumu araç üreticisinin talimatlarına göre kontrol edilmelidir. Yalnızca doğru özellik ve viskoziteye sahip yağ kullanılmalı ve yağ ile yağ filtresi önerilen bakım aralıklarında değiştirilmelidir.

Motor yağı

197. Soğutma sıvısı

Soğutma sıvısı, motordan veya diğer parçalardan fazla ısıyı uzaklaştırmak için aracın soğutma sistemi içinde dolaşan sıvıdır. Genellikle soğutma sisteminin geniş bir sıcaklık aralığında güvenle çalışabilmesi için antifriz ve korozyon önleyicilerle karıştırılmış su içerir.

Soğutma sıvısı seviyesi araç üreticisinin talimatlarına göre kontrol edilmelidir. Doğru özellikte soğutma sıvısı kullanılmalı ve sıcak sıvı basınç altında olabileceğinden soğutma sistemi yalnızca güvenli olduğunda açılmalıdır.

Soğutma sıvısı

198. Bakım

Bakım, aracı güvenli, güvenilir ve iyi çalışır durumda tutmak için düzenli kontrol, servis ve onarım işlemleridir. Sıvıların, lastiklerin, frenlerin, ışıkların ve diğer parçaların kontrol edilmesi ve gerektiğinde aşınmış parçaların değiştirilmesi gibi işlemleri kapsar.

Bakım araç üreticisinin önerdiği servis programına göre yapılmalıdır. Düzenli bakım arızaları önlemeye, aşınmayı azaltmaya, güvenlik sistemlerini korumaya ve kusurları daha ciddi hâle gelmeden belirlemeye yardımcı olabilir.

Bakım

199. Yedek lastik

Bir yedek lastik, hasar görmüş veya patlamış yol tekerleğinin geçici olarak değiştirilebilmesi için araçta taşınan ve genellikle bir janta önceden takılmış ek lastiktir. Araçlarda tam boy yedek tekerlek, kompakt geçici yedek veya lastik onarım kiti bulunabilir.

Geçici yedek tekerlek normalde yalnızca acil ve kısa süreli kullanım için tasarlanmıştır. Sürücüler üreticinin hız, mesafe, lastik basıncı ve montajla ilgili sınırlamalarına uymalı ve hasarlı normal lastiği mümkün olan en kısa sürede değiştirmeli veya onarmalıdır.

Yedek lastik

200. Patlak lastik

Bir patlak lastik, aracı artık güvenli şekilde taşıyamayacak veya çalışamayacak kadar hava basıncı kaybetmiş lastiktir. Delinme, hasarlı supap, hasarlı jant, lastik arızası veya yavaş hava kaçağı nedeniyle oluşabilir.

Patlak lastik direksiyon hâkimiyetini, frenlemeyi ve araç dengesini ciddi şekilde etkileyebilir. Sürücü hızını yumuşakça azaltmalı, ani direksiyon veya fren hareketlerinden kaçınmalı ve hasarlı lastikle sürmeye devam etmek yerine mümkün olan en kısa sürede güvenli bir yerde durmalıdır.

Patlak lastik